Giải mã 「立ち回る」(Tachimawaru): Nghệ thuật 'điều thân' để sống sót giữa rừng drama

Bạn đã bao giờ rơi vào tình huống này chưa: Trong một dự án chung, bạn là người làm từ A đến Z, đầu bù tóc rối, nhưng đến lúc báo cáo thì một đồng nghiệp khác – người vốn chẳng làm mấy – lại biết cách chọn đúng thời điểm để xuất hiện, nói đúng những câu sếp muốn nghe và nghiễm nhiên nhận về mọi lời tán dương? 😤

Ở Nhật, người ta gọi kẻ đó là một 「立ち回りが上手い人」 (Tachimawari ga umai hito) – người có khả năng “điều thân” hay “vận động xã hội” cực kỳ tài tình.

Hôm nay, với tư cách là một người đã lăn lộn hơn 10 năm tại Nhật, mình sẽ bóc tách cho các bạn một khái niệm mà sách giáo khoa không bao giờ dạy, nhưng lại là “vũ khí sinh tồn” quan trọng nhất nếu bạn muốn sống thọ và sống khỏe trong xã hội phù hợp với triết lý “hòa hợp” (Wa) của người Nhật. 🇯🇵

---

1. 「立ち回る」 thực chất là gì?

Gốc rễ của từ 「立ち回る」 (Tachimawaru) đến từ nghệ thuật sân khấu Kabuki, ám chỉ cách các diễn viên di chuyển và định vị vị trí của mình trên sân khấu để tạo ra những khung hình đẹp nhất.

Trong đời thực, nó có nghĩa là cách bạn tự định vị bản thân trong các mối quan hệ. Nó không đơn thuần là “thảo mai” hay “nịnh bợ”. Nó là sự kết hợp của:

• Đọc vị tình huống (Ky): Biết lúc nào nên tiến, lúc nào nên lùi.
• Chọn phe: Không phải là kéo bè kết phái, mà là biết ai là người nắm quyền quyết định thật sự.
• Xử lý xung đột: Biết cách đứng ngoài các cuộc tranh chấp mà vẫn không bị coi là kẻ vô tâm.

2. Ba sắc thái của 「立ち回る」: Bạn đang ở mức độ nào?

Người Nhật sử dụng từ này với cả nghĩa tích cực lẫn tiêu cực. Hiểu được ranh giới này sẽ giúp bạn áp dụng nó một cách tinh tế.

• Nghĩa tích cực (Sự khéo léo): Dùng để khen một người làm việc thông minh, biết ưu tiên cái gì quan trọng, biết nhờ vả đúng người và luôn giữ được hòa khí. Đây là kỹ năng của một Project Manager tài ba.
• Nghĩa trung tính (Sự sinh tồn): Cách bạn né những quả “bom” công việc không tên hoặc những cuộc nhậu vô bổ mà không làm mất lòng ai.
• Nghĩa tiêu cực (Sự xảo quyệt): Dùng để chỉ những kẻ chỉ lo cho lợi ích cá nhân, chuyên đi “cướp công” hoặc bỏ mặc đồng đội lúc hoạn nạn. Người ta sẽ mỉa mai sau lưng là: “Hắn ta chỉ giỏi cái trò Tachimawaru thôi.”

3. Case Study: Nghệ thuật Tachimawaru tại công sở 💼

Hãy tưởng tượng phòng bạn đang chia làm hai phe tranh luận gay gắt về một đề án.

👉 Người không biết Tachimawaru: Sẽ nhảy bổ vào bênh vực một bên dựa trên logic, để rồi vô tình đắc tội với sếp của phe còn lại. Kết quả: Dự án xong, bạn bị “đì”.

👉 Người giỏi Tachimawaru: Họ sẽ im lặng quan sát. Họ đặt những câu hỏi mang tính trung lập như: “Tôi thấy cả hai ý kiến đều có điểm hay, vậy nếu chúng ta kết hợp X của bên A và Y của bên B thì sao?”. Hoặc tinh vi hơn, họ sẽ đi nói chuyện riêng (Nemawashi) với từng bên trước cuộc họp để đảm bảo khi lên sàn, không ai cảm thấy bị tấn công.

Đây chính là cách họ bảo vệ bản thân và giữ cho con đường sự nghiệp luôn trải đầy hoa hồng. 🌹

4. Tại sao người nước ngoài thường “thua” ở khoản này?

Đa số chúng ta khi sang Nhật đều mang theo tư duy: “Cứ làm tốt việc của mình là được.”

Nhưng ở Nhật, “làm tốt việc” chỉ chiếm 50% thành công. 50% còn lại nằm ở việc bạn “diễn” vai đó như thế nào trong mắt người khác. Nếu bạn làm 10 nhưng không biết cách truyền thông, không biết cách “đứng” đúng chỗ để sếp nhìn thấy, thì giá trị của bạn trong mắt người Nhật vẫn chỉ là con số 0.

Sự thật phũ phàng là: Người Nhật đánh giá cao “sự hòa hợp” hơn là “năng suất cá nhân”. Nếu bạn giỏi nhưng làm hỏng không khí (Kuuki wo kowasu), bạn là kẻ thất bại trong nghệ thuật Tachimawaru.

5. Bí kíp để 「立ち回り」 tốt hơn ngay hôm nay

1. Quan sát sơ đồ quyền lực ngầm: Trong mỗi nhóm luôn có một “người có tiếng nói” (không nhất thiết là sếp). Hãy để ý xem mọi người thường nhìn về phía ai khi có vấn đề khó. Hãy xây dựng mối quan hệ tốt với người đó.
2. Học cách “từ chối nhưng như đang đồng ý”: Thay vì nói “Tôi bận rồi”, hãy nói “Tôi rất muốn làm nhưng sợ với tiến độ hiện tại sẽ làm ảnh hưởng đến chất lượng chung của team, anh/chị thấy sao?”. Đây là cách di chuyển vị trí từ “kẻ lười biếng” sang “người có trách nhiệm”.
3. Xuất hiện đúng lúc: Đừng chỉ cắm mặt vào máy tính. Hãy dành thời gian đứng ở quầy pha cà phê, tham gia các câu chuyện phiếm (Zatsudan). Đó là nơi những thông tin quan trọng nhất được luân chuyển, giúp bạn biết hướng mà “điều thân”.

Lời kết

「立ち回る」 không phải là biến mình thành kẻ xấu hay lừa lọc. Nó là việc bạn hiểu luật chơi của xã hội Nhật để bảo vệ chính mình. Khi bạn đã ở Nhật đủ lâu, bạn sẽ nhận ra rằng: Lao động là vinh quang, nhưng lao động mà biết cách “đứng đúng chỗ” thì mới là đỉnh cao.

Chúc các bạn sớm trở thành những bậc thầy sân khấu trong chính cuộc đời mình tại Nhật! 🎭✨